Annouk Brebels, beleidsmedewerker Liberale Vrouwen

De nieuwe tentoonstelling in het Gallo Romeins museum in Tongeren combineert de hedendaagse kunstfotografie van Marc Lagrange met archeologische artefacten uit de romeinse tijd. Het thema van de tentoonstelling is ‘vrouwelijke schoonheid’. Het schoonheidsideaal bij de Romeinen baseerde zich op Venus, de godin van schoonheid. Ook bij de portretten van Marc Lagrange ziet de toeschouwer het ideale schoonheidsideaal van de vrouw in een hedendaagse context. Het experiment om kunst met archeologie te combineren lijkt weliswaar geslaagd in de tentoonstelling. De inspiratie die Marc Lagrange haalt uit de archeologie is visueel sterk aanwezig en de combinatie van zijn foto’s met de artefacten vullen elkaar dan ook aan. Als kunsthistorica en archeologe kan ik deze combinatie dan ook alleen maar toejuichen hoewel de feministe in mij toch erg schrikt van het verband tussen vrouwelijke schoonheid en de visuele weergave daarvan.

De tentoonstelling toont enkel het schoonheidsideaal van de vrouw, sterk representatief in de kunstfotografie van Marc Lagrange. Zijn modellen zijn mager, naakt, hebben lang haar, een perfecte symmetrische verhouding, en ook hun borsten lijken perfect,… Ze lijken dan ook nog eens allemaal op elkaar en een diverse representatieve weergave van het vrouwelijk schoon is dan ook afwezig. De identiteit van het model lijkt eerder onbestaand en het vrouwenlichaam wordt hier opnieuw gereduceerd tot een object. Het citaat van Marc Lagrange langs zijn zelfportret lijkt mij dan ook nogal ongeloofwaardig en nietszeggend: “De vrouwen op mijn foto’s moeten gevoel van schoonheid opwekken. Schoonheid zelf is niet het belangrijkste, vrouwen moeten karakter hebben. Die vrouwen inspireren mij het meest, vrouwen die de eenheid zelve zijn, die in zichzelf geloven, zichzelf durven zijn.”

Moet een tentoonstelling vandaag in de 21ste eeuw nog steeds het stereotiepe waarden van vrouwelijke schoonheid afbeelden? Zijn we dit stereotiepe beeld nog steeds niet voorbij gestreefd? Waar is de echte schoonheid van vrouwen in deze tentoonstelling? Waarom kan dit net geen uitdaging zijn om daar naar op zoek te gaan? Ergens in een hoekje van de tentoonstelling maakt de curator dan wel een hedendaagse reflectie naar de problemen die vrouwen vandaag ervaren vanwege het schoonheidsideaal. Helaas worden zij wel niet door de topfotograaf gevraagd om als model te fungeren. Dit onderdeel van de tentoonstelling lijkt eerder ingericht om zichzelf in te dekken. Het verband en de diepere reflectie hiervan komt dan ook niet helemaal over naar de toeschouwer. Daarbij zijn de verhalen verre van zo sterk als de visuele beelden in de tentoonstelling. Ook de bezoeker zal eerder een extra inspanning moeten leveren om al deze langdradige filmpjes te bekijken.

Hoe is het toch zo ver kunnen komen? Het lijkt alweer een kwestie van macht. De tentoonstelling is gemaakt door mannen en hun blik op vrouwelijke schoonheid. Na alle feministische kritieken die geleverd zijn in de voorbije eeuw wordt het vrouwelijk perspectief gewoon opnieuw vergeten. Feminisme niet meer belangrijk vandaag? Deze tentoonstelling toont net aan van wel. De tentoonstelling had net de kans om een kritische blik te werpen op het vrouwelijke schoonheidsideaal, en dit te confronteren met de (naakte) vrouw die gedurende een lange periode in de kunstgeschiedenis afgebeeld werd als (lust)object door mannelijke kunstenaars maar de tentoonstelling koos net voor een herbevestiging van deze visuele beeldtraditie. Hoe kan een mannelijke fotograaf die vrouwen vandaag nog steeds op deze wijze afbeeldt zo geprezen worden voor zijn fotografie? Because it’s still a timeless man’s world.