Daphne Rasschaert, alumna Gender en Diversiteit, auteur van ‘Gezocht: Femanisten’, zij-kant

Zanger Ian Thomas vertelt zelfverzekerd dat hij make-up draagt, Obama huilt op zijn afscheidsspeech voor miljoenen kijkers wanneer hij zijn vrouw Michelle bedankt en Brits journalist Tim Samuels houdt in zijn boek Waar is mijn speer een betoog voor een nieuwe mannelijkheid. Langzamerhand slaan meer en meer mannen barsten in de traditionele mannelijke gendernormen. Ze ervaren hoe die maatschappelijke verwachtingen hun keuzevrijheid beperken en weigeren eraan te conformeren. Als jonge feministe ben ik blij met deze mannelijke frontrunners en vind ik het tijd voor een emancipatiebeweging van vrouwen én mannen samen, voor vrouwen en mannen samen.

Sixpack of sloef?

Vrouwen en mannen zijn beide slachtoffer van restrictieve rollenpatronen. School, ouders en media spiegelen ons gretig voor hoe een jongen of meisje zich moet gedragen en er moet uitzien. Die sociale verwachtingen rond mannelijkheid en vrouwelijkheid gijzelen ons van bij de geboorte. Man en vrouw worden vanaf dan onoverkomelijke tegenstellingen: om een echte man te zijn, mag je niets vrouwelijks doen en omgekeerd. Bouwdozen en actiehelden voor jongens, prinsessenattributen (liefst in het roze) voor meisjes. Ook op volwassen leeftijd blijven gendernormen ons leven bepalen. Voorbeelden daarvan bij vrouwen zijn genoegzaam bekend, maar de samenleving legt ook mánnen een haast onbereikbaar ideaal op. Een ideaal dat hen bovendien verplicht zich voortdurend te bewijzen, willen ze niet het onderwerp van gejouw of spot worden. Een sixpack is daarbij een groot pluspunt. Andere mannen knuffelen een no go. Emoties uiten staat gelijk aan zwakte. Risico’s nemen en durf tonen een must. Wees de kostwinner van je gezin, of zorg tenminste voor het hoogste inkomen. En thuisblijven voor de kinderen? Wat een sloef. Kortom, het doen en laten van mannen beperken en beknotten, dat is wat gendernormen doen.

Slachtoffer van de eigen schaduw

Het mannelijk ideaalbeeld leidt ook tot kwalijke gevolgen voor het welzijn van mannen (en hun omgeving). Zo zal van de emotieloze, risk taking workaholic verwacht worden dat hij zijn gevoelens onderdrukt, geen risico’s schuwt en meer aandacht besteedt aan zijn werk dan aan zijn gezin. Met alle gevolgen van dien: het aantal suïcides bij mannen ligt driemaal hoger dan bij vrouwen, mannen stappen veel minder snel naar een huisarts of psycholoog en meer dan drie kwart van de dodelijke verkeersslachtoffers is een man. Een op de zeven vaders neemt geen vaderschapsverlof op en in echtscheidingszaken worden vaders in het toewijzen van de kinderen nog te vaak benadeeld door rechters. De traditionele mannelijkheid dwingt mannen met andere woorden in een knellend harnas en werpt een schaduw over hun welzijn.

eMANcipatie

Hoog tijd dus om ook dat mannelijk ideaalbeeld in vraag te stellen. Stereotypen creëert de maatschappij zelf. Bijgevolg kunnen we deze stereotypen ook zelf doorbréken. Een eerste noodzakelijke stap daarin is mannelijkheid meer bespreekbaar maken. Tweede stap? Beseffen wat mannen mislopen door de opgelegde normen. Feminisme heeft het pad voor vrouwen om profvoetballer of CEO te worden min of meer geëffend. Die flexibiliteit in keuzemogelijkheden is er voor mannen (nog) niet: mannen die huisvader worden of kleuterleider zijn, worden nog te vaak geminacht. Derde stap? Zoeken naar nieuwe positieve invullingen van mannelijkheid met frontrunners als rolmodel. Einddoel zijn mannen die baas zijn over hun eigen keuzes, wars van heersende clichés en rolpatronen.

Maar we moeten drempels ook structureel verlagen. Het onderwijs moet ruimte voorzien om jongeren te laten debatteren over diverse invullingen van mannelijkheid en vrouwelijkheid. Er moeten sensibiliseringscampagnes komen voor mannelijke slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel, fysiek en emotioneel geweld. De overheid moet meer doen om het vaderschapsverlof te verlengen en te vergoeden. Zo geeft ze het ondubbelzinnig signaal dat vaders dezelfde essentiële rol in het gezin vervullen als moeders.

Vele handen, licht werk

Zowel vrouwen als mannen gaan dus gebukt onder genderstereotypen, die stevig verankerd zijn. Beide zijn we slachtoffer van hokjesdenken en keurslijven. Daarom vind ik het tijd voor een emancipatiebeweging van vrouwen én mannen samen, voor vrouwen én mannen. Maar zo’n een bondgenootschap kan enkel functioneren indien we elkaar niet met de vinger wijzen en erin slagen niet te veralgemenen. Mannen- en vrouwenemancipatie gaan hand in hand. Ik pleit voor een emancipatiebeweging m+v+x die de beperkende en onderdrukkende genderrollen in vraag stelt. Een emancipatiebeweging m+v+x die ijvert voor meer keuzevrijheid en flexibiliteit bij het invullen van je identiteit. Een emancipatiebeweging m+v+x die actie onderneemt tegen de rigide idealen van mannelijkheid en vrouwelijkheid.

En wie weet, wie weet zien we dan zelfs president Trump aan het eind van zijn ambtstermijn overtuigd voor het fulltime huismanschap kiezen?