Olivier Pintelon, lid sociaal-progressieve denktank Poliargus en aanstaande vader

Vandaag is het enigszins een primeur: ik uit me voor het eerst met het label ‘feminist’. De vraag van de Vrouwenraad was het duwtje dat ik nodig had om na te denken over feminisme anno 2016. En ja, ik ben feminist, al is het deels vanuit verlicht eigenbelang. Ik wil geen keuze maken tussen professionele groei en gezin en ik verwacht dat ook niet van mijn partner. Kiezen staat immers al te vaak gelijk aan verliezen.

Laten we beginnen met een vleugje eerlijkheid en realisme. Ook ik zondig al te vaak aan genderstereotypen. Ik zet de vuilbakken buiten en neem de administratie voor mijn rekening, maar verder neemt mijn vrouw al te vaak het gros van de huishoudelijke taken op zich. In mijn persoonlijke leven kan en moet ik andere keuzes maken. Nu voor mij gaat ‘feminisme’ over veel meer en dat is net het punt dat ik wil maken. Gendergelijkheid gaat vooral over andere collectieve keuzes. Een andere maatschappij als men het zo zou willen verwoorden. En dat is zonder meer nodig. Overal ter wereld zijn vrouwen immers het eerste slachtoffer van maatschappelijke ongelijkheid.

In het najaar word ik – als alles goed gaat – voor het eerst vader. En dan voel je toch dat onze samenleving niet in evenwicht is. Mijn vrouw en ik dragen persoonlijke ontwikkeling hoog in het vaandel – liefst ook in een professionele context. En dan merk je meer en meer dat onze samenleving niet afgestemd is op jonge werkende ouders. In mijn vriendenkring zie ik meestal dat vrouwen een stapje achteruit zetten in hun carrière. In familiale context vertelde men ons al dat: “Met twee carrière maken niet mogelijk is.” Bij jonge ouders stelt de keuze tussen carrière en gezin zich scherp. En laat ik duidelijk zijn: ik wil die keuze niet maken. Precies daar knelt het schoentje. Het is precies die ‘keuze’ die de structurele genderongelijkheid in onze samenleving bestendigt.

In essentie is onze samenleving en economie niet afgestemd op het tweeverdienersmodel. De bewijzen daarvoor zijn legio: het beperkt (& niet-verplicht) vaderschapsverlof, de pijnlijke tekorten qua kinderopvang en soms onmogelijke schooluren. Maar bovenal: de norm voor voltijds werk ligt te hoog. En die hoge norm zorgt voor een structurele – maar vaak weinig zichtbare – uitsluiting van vrouwen op de arbeidsmarkt. Een grote meerderheid van de vrouwen heeft een betaalde job, maar tegelijkertijd worden ze onrechtstreeks uitgesloten van de betere posities. En dat uit zich in verschillende sectoren en beroepen. Denk bijvoorbeeld maar aan de vele mannelijke hoofdverpleegkundigen in ziekenhuizen, nochtans een overwegend vrouwelijk beroep.

De ongelijkheid hangt sterk samen met het hebben van kinderen. Bij de geboorte van een kind is de moeder veel langer thuis dan de vader. De wetgever geeft hiermee impliciet het signaal dat zorgtaken vooral een vrouwelijke taak zijn. Na het zwangersschapsverlof is de terugkeer naar voltijds werk niet altijd eenvoudig. Voor jonge ouders ligt de norm van 38 uur per week gewoon te hoog. Werkte men vroeger niet meer? Klopt, in de jaren 60 waren werkweken van 55 uur geen uitzondering, maar vrouwen waren toen in grote meerderheid huisvrouw. Sindsdien verminderde de individuele arbeidstijd, maar niet noodzakelijk de arbeidstijd per gezin. Volgens cijfers van de onderzoeksgroep TOR (VUB) werken tweeverdieners gemiddeld 70 uur per week. De tijdsdruk is dus reëel en – in combinatie met de ongelijkheid in huishoudelijk werk – zorgt dat ervoor dat vrouwen gemiddeld 8 uur minder werken. Hierdoor hebben vrouwen minder eigen inkomsten, minder pensioen en vooral minder carrièreperspectieven. Om die structurele ongelijkheid weg te werken, dringt een kortere werkweek zich op.

Feminisme gaat over meer dan wie de vuilbakken buitenzet en wie de was doet. Het gaat niet zozeer over individuele keuzes, maar over een structurele wijziging van onze maatschappij. Door de hoge norm voor voltijds werk worden vrouwen structureel uitgesloten van de betere posities en in een zwakkere sociale positie gedwongen. Andere collectieve keuzes in onze samenleving vermijden het dillemma tussen carrière en gezin waar vele jonge ouders voor staan. Ik wil die keuze niet maken en verwacht dat ook niet van mijn partner. Immers, kiezen staat altijd gelijk aan verliezen.

Poliargus