Ward Verrijcken, VRT
Op twitter: @filmWard

De meest invloedrijke feministe in mijn leven? Mijn grootmoeder, de mama van mijn mama. Ik herinner mij haar als ‘ons Make, dat warme, frêle, taaie dametje uit het onooglijke dorpje Peulis bij Mechelen.   Bescheiden was ons Make, maar vooral heel intelligent. En daarom maande ze haar kleinkinderen—vooral haar kleindochters, besef ik nu—aan om ambitieus te zijn in dit korte leven.
Want zelf had ze haar middelbare school nooit mogen afmaken, waar ze eeuwig, en terécht, bitter over bleef. Ik hoor het haar nog vertellen, in die breekbare maar vastberaden stem, hoe haar vader haar plots van het internaat kwam halen waar ze zo graag zat: “Ik was 14. Er was thuis een nieuwe baby. Ik werd de keuken in geduwd met de woorden: ‘Moe, hier is de meid.’” De onrechtvaardigheid van het verhaal, hoe de toekomst van haar was afgepakt, was schokkend. Dat vond ik als kind al.

Mijn Make vond dat ze evenveel kansen had verdiend als haar echtgenoot, schooldirecteur. Haar zes kinderen, drie jongens en drie meisjes, hebben niet toevallig stuk voor stuk hogere studies gedaan. Het is om die reden dat ik het altijd de normaalste zaak van de wereld heb gevonden dat mijn moeder, mijn zus en mijn schoonzus indrukwekkend succesvolle carrières hebben uitgebouwd.

Ook op mijn werkvloer, de nieuwsdienst van de VRT, staat de autoriteit van Martine Tanghe en Phara De Aguirre nooit ter discussie, en leer ik elke dag gretig bij van topjournalisten Inge Vrancken en Fatma Taspinar. Het is een evidentie, want dat moét het zijn.

Maar ik stel tot mijn steeds groter wordende verontwaardiging vast dat de wereld buiten dat ruimdenkende mediagebouw nog steeds seksistisch functioneert. Ik werd wakker geschud toen ik tijdens het kijken naar een populair tv-spelletje door de grond ging van plaatsvervangende schaamte bij de deelname van Groen-voorzitter Meyrem Almaci. Er werd lacherig gedaan over de inhoud van haar decolleté. Ik word opnieuw kwaad als ik er aan denk. Waar is het respéct, zeg, voor die toppolitica? Wij zouden het toch allerminst normaal vinden dat in datzelfde spelletje kandidaat Bart De Wever werd voorgesteld aan de kijkers met een grap over zijn teelballen? Het ergst van al: je zag Almaci zich verplicht voelen om mee te grinniken, want anders zou ze door kijkend Vlaanderen tot zuurpruim worden uitgeroepen. Of bitch, die gemakzuchtige krachtterm in deze Twitter-tijden.

Je reinste seksisme is dat, gepresenteerd als: “Ach, dat moet kunnen want het is toch maar om te lachen?”.  Als we zo blijven redeneren, dan bekennen we met z’n allen dat we de inferieure positie van de vrouw, zélfs in de media, liefst in stand houden. En daar wil ik niet aan meedoen.

Ik ben ook stomverbaasd over mensen, meestal mannen, die beweren dat het feminisme anno 2016 alles bereikt heeft, dat de strijd gestreden is. Ik, als filmreporter, wil dat flagrant tegenspreken. Met ontnuchterende feiten. Het is bijvoorbeeld van 2009 geleden dat er nog eens een vrouw genomineerd werd voor de Oscar voor Beste Regisseur. Kathryn Bigelow was dat, tevens de enige vrouw die in de 88-jarige geschiedenis van de Oscars kon winnen in die categorie. Nog een triest unicum: van alle Vlaamse langspeelfilms die in 2015 in de bioscoop kwamen, was er slechts één geregisseerd door een vrouw, ‘Café Derby’ van Lenny Van Wesemael. In 2016 zijn het er vier, op papier een verbetering, maar het is nog altijd minder dan 25 % van het aanbod.

Het klopt gewoon niet, het is een fundamenteel foute situatie dat er hier zo weinig vrouwelijke filmmakers hun stempel (mogen) drukken op het aanbod. We weten nochtans hoe het moet, genderevenwicht bereiken in die sector. Daarvoor moeten we simpelweg

naar Zweden kijken. Het subsidieorgaan voor de nationale filmindustrie daar (de Zweedse tegenhanger van het Vlaams Audiovisueel Fonds) werkt al enkele jaren met quota. 50% van het beschikbare geld moét naar projecten van vrouwelijke producenten, scenaristen en regisseurs gaan. Niemand voelt zich benadeeld, er worden kansen gegeven aan de mensen die het verdienen—in plaats van dat de mannen die het voor het zeggen hebben al te makkelijk geld gunnen aan andere mannen. Prettige consequentie is dat er door al die creatieve vrouwen meer rollen voor dames van gevorderde leeftijd worden gecreëerd. Actrices die normaal gezien uit de boot vallen krijgen op die manier steeds meer en beter werk aangeboden. Iedereen wint.

Er is dus nog veel werk aan de winkel in dit zogezegd verlichte Vlaanderen. Ik raad dan ook iedereen aan om zich elke dag opnieuw te laten inspireren door wat we  ‘straffe madammen’ noemen (ik ben geen fan van de term, maar hij past hier wel).

Dat zijn niet noodzakelijk de heel visibele presentatrices of cineasten waar ik professioneel door gestimuleerd word. Zoals ik zei: mijn Make zaliger vind ik een heel belangrijke feministe. En nu, mijn beste vriendin Isabel. Mama van een fantastische zoon, waar ze heel bewust voor heeft gekozen zonder dat er een vader aan te pas kwam. Het kereltje wordt fantàstisch opgevoed, niet met veel materiële luxe, wel met alle juiste waarden: respect voor iedereen, inclusief de vrouwen en de homoseksuele nonkels in zijn leven. Dat van dichtbij mogen meemaken, daar enorme emotionele rijkdom uit putten, is een waar privilege.