Bart Eeckhout, journalist De Morgen

De voorbije tweeënhalve jaar heb ik deel uitgemaakt van een uiterst bescheiden maar boeiend sociaal  experiment. Gedurende die tijd hebben mijn lief – tevens de moeder van onze twee beeldige kinderen – en ik op dezelfde plek voor dezelfde werkgever een vergelijkbare baan uitgeoefend met een vergelijkbare verantwoordelijkheid. Een behoorlijke pittige job bovendien met veel flexibele (lees: lange) uren en bijhorende stress: chef spelen bij de krant.Aan dat experiment komt binnenkort een eind, omdat mijn lief andere professionele ambities wil waarmaken. Maar dat is nu even het punt niet. De kwestie is: wat zou het effect zijn van twee nagenoeg identieke jobs op de verdeling van de lusten en lasten van het gezinsleven? En hoe zou voor ons beiden de balans tussen werk en leven er gaan uitzien?

Het antwoord biedt goed nieuws. Neen, echt. In vergelijkbare omstandigheden – zelfde functie, zelfde afstand tussen thuis en werkplek,… – blijkt het perfect mogelijk om alle professionele en private verantwoordelijkheden netjes in evenwicht te houden. Man of vrouw, het maakt niet uit. Voor wie dat wil, blijkt de kloof in verwachtings- en rollenpatroon tussen vaders en moeders best overbrugbaar.

Ik ben natuurlijk niet blind. Ik weet ook wel dat, in het algemeen, vrouwen nog altijd achterop hinken in carrièrekansen en verloning. Die kloof neigt ernaar zich wat te versmallen, maar dat gaat toch allemaal wel erg traag.

Het is mijn overtuiging dat moederschap de belangrijkste verklaring biedt voor de hardnekkigheid van die kloof. Vrouwen lopen een achterstand op op mannen met hetzelfde talent op het moment dat ze moeder worden. Biologisch verschil, dat nog niet gauw te overbruggen zal zijn, leidt tot maatschappelijk verschil. Ook wanneer de essentiële eerste zorg en hechtingsperiode achter de rug zijn, blijven we een andere en zwaardere ouderrol aan de moeder toebedelen dan aan de vader.

Dat is, in mijn ervaring, een collectieve verantwoordelijkheid van mannen én vrouwen. Toen ik een paar jaar geleden onze jongste dochter een keer in mijn eentje in een koffiebar – vruchteloos – probeerde groentepap op te solferen, voelde ik de onwennige tot meewarige blikken van vele moeders in mijn rug. Zij vroegen zich af waar mama wel zat? Wel, zij was op dat moment verderop lekker gaan zwemmen met zoonlief. Die omkering van verwachte rollen verwondert vrouwen evenzeer als mannen.

Ook al gaat het bij ons thuis naar wens, ik meen dat je dit rollenconflict enkel oplost door een ingreep in het beleid. Mannen moeten meer gestimuleerd worden om hun ouderrol op te nemen, zonder angst dat hen dat professioneel aangerekend zal worden.

Het voorstel van Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten om het moederschapsverlof te herverdelen over moeder en vader vertrekt van de juiste diagnose (ingesleten en wettelijk verankerde ongelijke rolverdeling), maar trekt er de verkeerde les uit. Een halfgoed idee levert wel vaker slechte wetgeving op. Het is niet door vrouwen moederschapsrechten af te nemen dat gezinnen een betere balans tussen werk en leven gaan vinden.

Zelf heb ik daar nooit zo mee gezeten. Van bij de geboorte van onze zoon heb ik voor mezelf expliciet beslist dat ik er wou ‘zijn’ als papa. Ik vind niet dat ik daarvoor de heldenstatus van ‘nieuwe man’ of feminist verdien. Ik vind dat normaal. Ik heb dat (ook) gedaan voor mezelf, omdat ik onze kinderen doodgraag zie en hun die liefde wil tonen.

Ik gruw van die geslaagde oudere vaders, uit politiek of bedrijfsleven, die in interviews te kennen geven dat ze zoveel spijt hebben dat ze hun kinderen niet hebben zien opgroeien. Het is een keuze, heren. Het is ook een keuze om die gezinsrol volledig bij de ander te leggen. Opgroeiende kinderen zitten op een trein die maar één keertje voorbijkomt. Ik heb die trein niet gemist, en dat maakt me domweg gelukkig.

Meer nog, de opoffering is behoorlijk beperkt. Ik heb niet het gevoel dat ik veel carrièrekansen gemist heb, of professioneel achterop hink. Je moet jezelf wat organiseren om op tijd aan de naschoolse opvang te raken, maar dat moeten al die moeders ook doen.

En het helpt uiteraard heel erg als je werkgever begrip toont voor je keuze – als het werk maar gedaan is. Bij De Morgen zitten toevallig veel vrouwen/moeders in het topkader. Mijns inziens zijn zij gevoeliger voor dit soort kwesties. Omdat zij drommels goed beseffen hoe bewust je die keuzes wel moet maken en hoe belangrijk het is dat mannen en vrouwen die keuzes een beetje meer samen maken. Dus toch een verschil tussen mannen en vrouwen.