Ellis Van Miert, student genderstudies

Toen ik nog in mijn bachelor taal- en letterkunde zat, hadden we hier en daar wel eens een les over feministische kritiek op de literaire canon. Belangrijk en noodzakelijk, en naar mijn mening te weinig aanwezig in het algemene curriculum, maar persoonlijk ben ik meer geïnteresseerd in hedendaagse populaire literatuur. Niet alleen zijn dit de boeken waarnaar ik zelf grijp in mijn vrije tijd, ik vind het ook interessant en belangrijk om te zien hoe onderwerpen waarmee de academische wereld bezig is in populaire cultuur weergegeven worden.

Nog leuker vind ik het wanneer auteurs bekende verhalen moderniseren, zeker als ze daarbij stereotypen of archetypes herschrijven. En dus heb ik voor deze post een korte lijst samengesteld van boeken die ik recent gelezen heb, waarin de auteur een of meer gevestigde verhalen uit de Westerse canon in een nieuw kleedje stak. Deze drie werken waren oorspronkelijk allemaal in het Engels geschreven, omdat dat de taal is waarin ik meestal lees, maar waar ik kon heb ik naar de Nederlandse vertaling gelinkt.

  1. Carol Ann Duffy – The World’s Wife

Carol Ann Duffy’s gedichtenbundels zijn de meest klassieke keuze op deze lijst. Ik zou me er waarschijnlijk zelf niet aan gewaagd hebben als ik The World’s Wife niet voor school had moeten lezen. Ik ging er ook van uit dat ik maar weinig zou begrijpen van de literaire referenties en woordspelingen. Wat ik niet had verwacht, was hoe grappig de gedichten zouden zijn. Duffy neemt gekende fictionele en historische personages uit het Westerse gedachtegoed en parodieert de verhalen die hen bekend gemaakt hebben op een vlotte en fijnzinnige manier. Denk aan Mrs Darwin die vindt dat haar man wel fel lijkt op de aap die ze in de zoo zien, Eurydike die er alles aan doet om toch niet terug met Orpheus naar de bovenwereld te moeten gaan, Anne Hathaway die haar eigen sonnet over Shakespeare schrijft, enz. Enige voorkennis van de geparodieerde verhalen helpt, maar zelfs zonder is het een toffe bundel die vrouwelijke identiteit doorheen de eeuwen herbekijkt en herformuleert.

  1. Alisha Rai – Hot As Hades

 Als een herwerking van de Hades en Persephone mythe lijkt Hot as Hades op het eerste gezicht een verrassende keuze. Een jonge vrouw ontvoeren en ervoor zorgen dat ze de onderwereld niet of maar beperkt kan verlaten, is nu niet meteen vrouwvriendelijke of empowerende verhaalstof. Alisha Rai is zich hiervan compleet bewust, en besloot dus om een versie van deze mythe te schrijven waarin Persephone niet ontvoerd wordt. Ook zorgen zowel Persephone als Hades ervoor dat ze niets eet in de onderwereld, zodat ze zelf kan kiezen om in de onderwereld te blijven of om naar de bovenwereld terug te keren. Rais Persephone is scherpzinnig, gevat, en heeft een hoop agency. Het verhaal zelf is een erotische novelle die humor afwisselt met een lichte meligheid, elementen die allemaal al aanwezig zijn in de titel. Het is immers niet voor niets een thematische woordspeling op de uitspraak hot as hell.

  1. Madeline Miller – The Song of Achilles

Dit boek was een grote hit toen het enkele jaren geleden uitkwam. Het vertelt het verhaal van de slag van Troje vanuit het perspectief van Patroclus, die het best bekend staat als de boezemvriend van Achilles. De grote trekker was het liefdesverhaal tussen Patroclus en Achilles, dat in deze versie op de voorgrond treedt. Net zoals de rest van het boek, is deze verhaallijn prachtig geschreven. Daarbij maakt Miller van deze mogelijkheid gebruik om het klassieke mannelijkheidsbeeld te herzien. Kracht, competitie, eerzucht, heteroseksualiteit en een gebrek aan emotie worden niet langer als het ideaal of de norm beschouwd. De vrouwelijke personages zoals Briseis en Thetis worden uitgediept en staan niet langer enkel in functie van de Griekse helden. Miller levert subtiele commentaar op het statuut van vrouwen in traditionele heldenverhalen, waarin ze zelden meer waren dan oorlogsbuit of objecten om te bewijzen hoe mannelijk deze helden wel niet waren. Haar Engels is lyrisch, maar niet altijd even toegankelijk. Gelukkig dus dat dit boek in het Nederlands werd uitgegeven, onder de titel Een lied voor Achilles.

Een collectie van uiteenlopende genres die vergelijkbare verhalen in een nieuw daglicht stellen, tonen aan hoe de eeuwenoude problematiek van het feminisme toch tot de verbeelding blijft spreken!