Darya Safai, vrouwenrechtenactivist

Feminisme betekent voor mij ‘het streven naar gelijke rechten, kansen en waardigheid voor vrouwen en mannen’.
Dat ik als vrouw ben opgegroeid in een religieuze dictatuur met een systematische genderdiscriminatie, maakt me extra gevoelig voor dit thema.
Nergens word je scherper geconfronteerd met systematische gender-apartheid dan in islamitische landen waar de sharia is ingebed in de wetgeving. Vrouwen hebben er amper basisrechten. Ze mogen niet werken, studeren of reizen zonder toestemming van hun vader, en daarna van hun echtgenoot. Ze mogen niet fietsen, zingen, muziek spelen of een sportwedstrijd bijwonen. Soms worden vrouwen zelfs op de vingers getikt omdat ze luidop lachen. Meisjes kunnen vanaf hun negende jaar uitgehuwelijkt worden, en ze zijn op die leeftijd ook al strafrechtelijk verantwoordelijk voor wat ze doen, met executie als hoogste strafmaat. Scheiden kan niet, tenzij op initiatief van de man of in heel uitzonderlijke gevallen. Na een scheiding krijgt de vrouw nooit voogdij over haar kinderen. De verplichte hijab is het uiterlijke symbool van al die verbodsbepalingen, en voor de vrouwen, die hier niet voor kiezen, een extreme vorm van vernedering. Hoe zou je als vrouw níet in opstand komen tegen zulke uitgesproken discriminatie? Dat zou hetzelfde zijn als een gevangene die geketend wil blijven, of een slaaf die niet snakt naar bevrijding.

Feminisme richt zich in geen enkel opzicht tegen ‘de mannen’, integendeel, mannen worden er zelfs beter van als vrouwen dezelfde rechten hebben. Iedereen die streeft naar deze gelijkheid kan men een feminist noemen. Dit geldt dus voor zowel vrouwen als mannen.

In de westerse maatschappij is er op het vlak van gelijke rechten voor mannen en vrouwen de voorbije honderd jaar enorme vooruitgang geboekt. Maar het is nog niet zo lang geleden dat de wensen en verlangens van de feministen ook hier extreem en irrationeel werden genoemd. In België hebben de vrouwen pas stemrecht sinds 1948, en seksuele intimidatie op het werk is nog maar enkele jaren strafbaar. De meeste mannen vonden dat de vrouwen overdreven en niet zo lastig moesten doen. ‘Wijven moeten niet zoveel complimenten maken,’ riep kamervoorzitter en socialist Louis Major in 1972. Sommigen van u hebben die periode nog heel bewust meegemaakt. De geschiedenis heeft ons geleerd dat we de eisen en bezorgdheden van de vrouwen maar beter ernstig nemen.

De emancipatie van de vrouw, met het feminisme als denktank, is cruciaal voor de politieke, industriële en wetenschappelijke vooruitgang van een maatschappij, en voor de ontwikkeling van een volwaardige democratie. Zolang mannen en vrouwen niet op alle niveaus dezelfde rechten hebben en gelijke kansen krijgen, zullen we nooit in harmonie kunnen samenleven.

En toch worden veel vrouwen in onze geëmancipeerde maatschappij, waar gelijke rechten grondwettelijk vastgelegd zijn, nog altijd gediscrimineerd. Het is dus niet zozeer een juridisch of politiek probleem dan wel een cultureel gegeven. Men verhindert die vrouwen om een actieve rol te spelen in de maatschappij, om zichzelf te emanciperen en zo ook hun kinderen. Met de gevolgen van die vicieuze cirkel worden we tegenwoordig keihard geconfronteerd.

Dat is de grote uitdaging van de nieuwe feministische golf die we nodig hebben. Hoe kunnen we die gediscrimineerde vrouwen helpen om hun rechten op te eisen en een leven te leiden als volwaardige burgers? De discriminatie van vrouwen is een van de hoekstenen van het islamisme, een politieke, fundamentalistische vorm van de islam die niet alleen heerst in mijn geboorteland, Iran, maar die ook een bedreiging vormt voor de wereldvrede. Een islamitische staat (niet toevallig de naam van het terreurkalifaat dat tegenwoordig zoveel onheil aanricht) kan niet bestaan als er gelijke rechten zijn voor mannen en vrouwen. De strijd voor vrouwenrechten is dus even goed een strijd tegen het islamitische extremisme, beter en efficiënter dan welk leger ook, omdat de ideologie van binnenuit vernietigd wordt. Wie opkomt voor de rechten van vrouwen, helpt de moordende spiraal van het islamisme een halt toeroepen. Als de vrouw wint, wint de hele samenleving, niet alleen in de islamitische landen maar ook bij ons, waar de emancipatie van vrouwen (en mannen) moet doordringen in alle lagen van de bevolking. Opdat hun kinderen niet langer de speelbal zouden worden van radicale imams, haatzaaiers en moordenaars.

Darya Safai, oprichtster van de actiegroep ‘Let Iranian women enter their stadiums’ en auteur van het boek ‘Lopen tegen de wind’.