Wim Slabbinck, klinisch seksuoloog, Ruimte Gent

Feminisme betekent voor mij dat je alle kansen krijgt om je te ontplooien als mens. Dat is ook voor mannen belangrijk, want de cijfers over discriminatie en geweld bij mannen zijn hoog. In 2015 maakten mannen maar 29 % uit van alle mensen met ouderschapsverlof. In echtscheidingszaken worden vaders bij het toewijzen van de kinderen nog te vaak benadeeld door rechters, ze kampen meer met middelenmisbruik, ze zijn vaker het slachtoffer van verbaal geweld en van slagen en verwondingen dan vrouwen. Eén op de tien mannen wordt geconfronteerd met fysiek geweld en psychisch geweld door de partner of ex-partner. Meer dan de helft van de mannelijke slachtoffers praat er met niemand over en doet op die manier geen beroep op de eigen omgeving, of op professionele hulp.

In vrouwenmagazines worden die zaken al een tijd aangekaart. Ze laten met de regelmaat van de klok psychologen en seksuologen aan het woord die zorgen als body image, geweld, burn-out, depressie, rouw en zoveel meer bespreekbaar maken. Mannenmagazines doen het anders. Zij schrijven al vijftig jaar over hetzelfde: auto’s, borsten en sport. Met wat geluk vind je er een vernieuwend recept voor je whisky-old-fashioned of tips om je iphone te customizen. Maar een onderbouwd stuk over gezond eten en leven? Of over hoe je over je gevoelens praat? Alsof mannen zo’n rubriek niet nodig hebben. Nee, de mythe wil dat Echte Mannen van aanpakken weten. Rechtdoorzee. Ze lossen hun probleempjes zelf wel op.

Hoe we het ook draaien of keren: de positie van de man en die van de vrouw zijn de voorbije decennia sterk door elkaar geschud. De emancipatie van de vrouw denderde als een sneltrein door onze maatschappij. Het patriarchaat heeft ondertussen plaatsgemaakt voor gendergelijkheid. Vrouwen zitten al lang niet meer aan de haard en we maakten een seksuele revolutie mee. Seks is nu hun recht, geen plicht. Een nee is een nee. Een prachtige evolutie. De vrouw werd daardoor de evenknie van de man, op sommige vlakken steekt zij hem zelfs in ijltempo voorbij. Neem nu het onderwijs: in het algemeen secundair zitten meer meisjes dan jongens, terwijl die laatsten sterk oververtegenwoordigd zijn in de technische en beroepsrichtingen. Aan de universiteiten van Gent én Leuven zijn zes op de tien nieuwe studenten vrouwen. Zij presteren beter en hebben betere vooruitzichten op een goede baan.

Wat is er ondertussen met de mannen gebeurd? Niet zoveel (goeds). Als jongetjes groot worden, dan zoeken ze een manier om zich te uiten. Via statussymbolen, bijvoorbeeld. Een hoge en vetbetaalde functie, een steeds scherpere tijd op die kwart triatlon of de flitsende bolide waarmee ze over Vlaamse wegen scheuren. De directe gevolgen van al die krachtpatserij zie ik weleens in mijn praktijk. Mannen van middelbare leeftijd die sakkeren omdat ze zich zolang op dat ene hebben gestort, hun hele leven gewijd aan dat bedrijf, aan materieel geluk, prestatie. Ze hebben er alles voor gedaan, om dan bij een herstructurering de laan uit te vliegen en tot de vaststelling komen dat hun échte leven – naast die carrière – maar weinig voorstelt.

Wat me daarbij opvalt, is dat zo goed als alle mannen die ik zie, heel hard willen dat het goed gaat met de mensen rondom hen. Ze willen tegelijkertijd een goede lover, een goede man, een goede vader, werkkracht en zoon zijn. Zo goed dat ze zichzelf weleens vergeten te soigneren. Dat laat zich voelen in de tabellen. Zo plegen mannen drie keer vaker zelfmoord dan vrouwen. Ze doen er langer over om het verlies van een dierbare te verwerken, omdat ze (denken dat ze) niet mogen rouwen. Als ze zich slecht voelen, dan wachten ze vaak ellenlang om naar de dokter te gaan. Want zo ‘hoort’ dat voor een man. Het zijn vooral mannen die de Belgische gevangenissen (♂: 11.092; ♀: 484) en verslavingsklinieken bevolken (probleemdrinkers ♂: 10,2 %; ♀: 3,3 %). De dagelijkse dosis psychofarmaca en antidepressiva bij jongens tot 12 kwam in België in 2014 uit op een ontstellende 1.920.583 pillen. Bij meisjes: ongeveer een kwart daarvan. Als seksuoloog zie ik voornamelijk mannen met seksuele zorgen. Een man die bij mij op consult komt, verdient een pluim, want naast hem staan zeven andere mannen met seksuele problemen die dat nooit of te nimmer zullen doen. Het credo wil tenslotte dat mannen zelf hun seksprobleempjes oplossen.

Door zich uit te spreken tegen geweld en discriminatie tegen mannen onderschrijven mannen het feminisme en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Feministische waarden zijn in essentie ook mannenwaarden. Baas zijn over eigen keuzes, wars van heersende clichés en rolpatronen: is dat in essentie ook niet wat mannen willen? Ik denk dat mannen de uitgestoken hand van de vrouwenbeweging met twee handen moeten aannemen. Want vrouwen mogen dan nog vaak vechten tegen het glazen plafond, meer en meer mannen vallen ondertussen door de glazen vloer: typische mannenjobs zijn de jobs die vandaag en in de toekomst meer en meer geautomatiseerd zullen worden. Trump vernietigde recent de klimaatwet in de Verenigde Staten, maar het zullen vooral robots zijn die in de toekomst het werk van de mijnwerkers zullen invullen. Mannen zijn echter geen machines die hun emoties af kunnen zetten of immuun zijn voor problemen. Mannen zijn ook maar mensen en iedereen – ook wij – heeft nood aan verbinding, begrip en een goed gesprek.

Laten we in de toekomst ook rekenen op een overheid die de man daarin volop ondersteunt: maak vaderschapsverlof verplicht, laat het even lang duren als moederschapsverlof. Zo wordt de man helemaal betrokken bij de eerste zorgen voor het kind en holt hij niet nodeloos achter de feiten aan. Tenslotte is de tijd van ‘hij-werkt, zij-zorgt’ definitief voorbij. En maak, en passant, naast Vrouwenstudies ook werk van volwaardige Mannenstudies.

Om maar te zeggen: laten we samen aan hetzelfde zeel trekken zodat we kunnen opkomen voor gendergelijkheid en gelijkwaardigheid in de wet en in de samenleving. Door samen vooruitgang na te streven, komen we er allemaal beter uit, vrouwen én mannen. Want gendergelijkheid werkt niet als een weegschaal. Het is niet omdat vrouwen meer rechten krijgen, dat mannen er minder krijgen. Het is niet omdat een groep rechten krijgt, dat een andere groep er verliest. Gendergelijkheid is een win-winsituatie voor iedereen.