Gwendolyn Rutten, voorzitter Open Vld

 “Hoe combineert u toch uw carrière met uw gezin?”. De vraag is me al zo vaak gesteld dat ik de tel ben kwijtgeraakt. Ik ben niet alleen. Bijna alle vrouwen in de Wetstraat kunnen ervan meespreken. Maar niet onze mannelijke collega’s. Zelfs de trotse vaders onder hen worden zelden of nooit aan de tand gevoeld over de praktische organisatie van het thuisfront. Want van mannen, en heus niet alleen in de politiek, wordt namelijk automatisch aangenomen dat ze de combinatie tussen werk en gezin met de vingers in de neus aankunnen. Of er wordt van hen gewoonweg niet verwacht dat ze die combinatie maken.

Ik noem dat ambigu denkmechanisme de dubbele standaard, en zie het nog overal opduiken. Een onverzorgde mannelijke collega? Vast een verstrooid genie. Maar een slordig geklede vrouw op kantoor? Die krijgt gegarandeerd een minder flatterend etiket op gekleefd.

Vroeger kon ik me wel eens ergeren aan de dubbele standaard. Maar doorheen de jaren heb ik ingezien dat er ook een goede kant aan zit. Boos worden of verontwaardigd reageren wanneer je ermee geconfronteerd wordt, helpt bijvoorbeeld niet. Wel integendeel. Dat bevestigt anderen alleen in hun vooroordelen. Beter is het die structurele onderschatting van je competenties in je voordeel te gebruiken. Dat anderen lage(re) verwachtingen koesteren, creëert namelijk ruimte voor een verrassingseffect. Pak net dan uit met wat je in je mars hebt, en stel zelf vast hoe je aan impact wint.

Maar de kracht van de onderschatting ten spijt, is en blijft de dubbele standaard een sluipmoordenaar van loopbanen voor vrouwen. Quota dan maar? Het is bekend dat ik voor tijdelijke quota ben. Nee, het is geen ideaal of compleet instrument. Maar het is wel de beste manier om op korte termijn scheve situaties recht te trekken. De positieve evaluaties van de wet uit 2011, voor meer genderdiversiteit in bestuursraden van beursgenoteerde bedrijven, bewijzen dat. Alleen, ook het quotadebat is niet immuun voor de dubbele standaard. Want als puntje bij paaltje komt, weerklinkt al gauw de vraag: “Hebben we wel voldoende bekwame vrouwen in huis om onze quota te halen?”.

Euh, pardon? Wil dat dan zeggen dat, tot voor de invoering van de quotawet, alle raden van bestuur waren samengesteld uit niets dan supermensen? Wil men eigenlijk zeggen dat onevenwichtig samengestelde bestuursraden bétere beslissingen nemen? De vraag stellen is ze beantwoorden.

Alle studies onderstrepen het: met een goede mix van competenties, achtergronden en profielen, zó stel je een goede raad van bestuur samen. Want hoe diverser je je reflectiekader binnenskamers maakt, hoe beter die de realiteit daarbuiten benadert.

Bestaat er nog een andere manier om tot een meer evenwichtige afspiegeling van de seksen in het hoger kader te komen? Ja. Iets langer doorbijten. Vrouwen haken namelijk net te vroeg af. Op de weg naar de top komt er altijd een fase dat je helemaal geklemd lijkt tussen professionele ambitie en een gezin met jonge kinderen op hoog toerental. Je agenda slibt helemaal dicht. Op dat cruciale kruispunt hebben veel vrouwen de reflex om dat ene professionele stapje terug te zetten. Ik zeg: hou even vol, en zet er dan eentje vóóruit. Want eens je door het middenkader heen breekt, is de kans erg groot dat je opnieuw meer beslissingsrecht over je agenda verwerft. Minder complex wordt die agendapuzzel daarna niet. Maar je krijgt wel extra flexibiliteit bij het leggen van de stukjes.

“Niet”, is uiteindelijk het antwoord dat ik doorgaans geef op de vraag hoe ik gezin en werk combineer. Dat doe ik niet om te bruuskeren, wel om het onrealistische beeld te doorbreken van carrièrevrouwen die moeiteloos talrijke ballen in de lucht kunnen houden.

Want dat beeld, dat is gewoonweg onzin. Die evenwichtsoefening kost iederéén moeite. Het is altijd puzzelen. De ene dag leg je die al wat vlotter dan de andere. En, de dubbele standaard indachtig, voel je vooral vrij om ‘m samen met je partner te leggen – in plaats van je gedwongen te voelen om aan een norm te beantwoorden die nonsens is.

Wees dus beslist feminist, en ga volop voor de vrijheid gelijkwaardig te zijn: thuis én op het werk. Praat jezelf geen excuses aan om niet te gaan voor die topjob. Zoek er evenmin wanneer het thuisfront weer eens uitdraait op een bonte chaos. Laat je niks opleggen of opdringen omdat “het zo hoort”. Zet de dubbele standaard gerust een (hoge) hak.